Planten der doden
Aukje Bor-Stokroos
Uitgever: A3 boeken
ISBN 978 94 91557 95 8
Sterven en begraven zijn momenten waarin woorden vaak tekortschieten. Dit boek nodigt uit tot aandacht en betekenis, met planten en rituelen als leidraad bij afscheid en rouw.
Planten der doden
De dood hoort bij het leven en maakt deel uit van een
eeuwigdurende cyclus. In onze moderne samenleving
wordt tijdens het leven amper stilgestaan bij de dood…
tot de dood zich – al dan niet onverwachts – aandient.
Dan is er behoefte aan een waardig en helend afscheid.
Hierbij kunnen planten op vele manieren een essentiële
rol vervullen, passend bij iemands culturele en spirituele
achtergrond.
Kruidengeneeskundige en druïde Aukje Bor-Stokroos
inventariseerde het gebruik van planten rondom sterven en begraven in vroeger tijden. Ze onderzocht tevens hoe we in de huidige tijd planten betekenisvol, verzorgend, transformerend en ritueel kunnen inzetten. Ze werkte dit uit voor dertig planten die we in onze directe omgeving kunnen vinden. Per plant geeft ze aan wat we van deze planten kunnen gebruiken, hoe en wanneer te oogsten, welke elementen en goden of godinnen erbij horen en hoe in te zetten in welke fase van het stervensproces. Ze geeft praktische tips, recepten en rituelen waarmee we al dan niet in samenwerking met een professional op aandachtige wijze afscheid kunnen nemen van een dierbare.
Over de auteur
Boek specificaties
- Titel: Planten der doden – rituelen rondom sterven en begraven
- Auteur: Aukje Bor-Stokroos
- ISBN: 9789491557958
- Uitgever: A3 boeken
- Prijs €29,50
- Aantal pagina’s: 192
- Afbeeldingen: in kleur
- Bindwijze: softcover
- Formaat: 21 x 21 cm
- Druk: 1e druk
- Publicatie: maart 2026
- Taal: Nederlands
- Verschijnt 30 maart 2026
Bestel nu!
Bestel via mijn site en ontvang een gesigneerd exemplaar met een persoonlijke boodschap.
Vertel wat dit boek met je deed
Alle reacties worden handmatig verwerkt. Het kan even duren voordat je jouw reactie ziet weergegeven.
Recensies
Gisteren kreeg ik dit prachtige en inspirerende boek van Aukje, getiteld “Planten der doden”. Wat een schitterend werk vol waardevolle inzichten en recepten, omgeven door adembenemende foto’s. Dit boek is een ideale aanvulling op mijn rol als Druïde en Rouwvrouwe tijdens mijn sessies voor rouwcounseling. Het biedt niet alleen kennis, maar ook een diepere verbinding met de natuur en de cyclus van leven en dood.
Georgette Vierling, Asteria coaching
Ik heb net het boek ‘Planten der doden’ , Rituelen rondom sterven en begraven, uitgelezen. Geschreven door kruidengeneeskundige en druïde Aukje Bor-Stokroos en uitgegeven bij A3 boeken De schrijfster is (net als ik) van mening dat het transformatieproces van het sterven en naar gene zijde gaan nog veel meer aandacht mag krijgen. Ik merk inderdaad dat voor sommige mensen ‘de dood’ nog best een taboe-onderwerp is. Daarom breng ik dit onderwerp en boek graag ter sprake.
Dit boek is echt prachtig geschreven. Er komen maar liefst 30 kruiden/bomen/planten in aan bod.
De schrijfster deelt zeer waardevolle informatie, ik deel er graag iets over met jullie……
Vlas en brandnetel komen bijvoorbeeld ter sprake wanneer er geschreven wordt over een lijkwade of hennekleed. Wat een prachtige kruiden hiervoor ja, zeker wanneer iemand op een natuurbegraafplaats begraven wordt voelt dit als heel passend om in begraven te worden.
Grote Tijm en Rozemarijn kunnen worden toegevoegd om waswater te maken leerde ik uit het boek. Hiermee kan de overleden gewassen worden. Wat jammer dat ik hier 5 jaar geleden nog niets over wist. Mijn moeder en broer hebben mijn vader namelijk gewassen na zijn overlijden, had ik van dit kruiden-waswater geweten dan had ik dit kunnen maken.
Aukje deelt in haar boek niet alleen een recept over het maken van waswater ook een voor het maken van een balsemolie. Ook fijn voor wie dat graag wil gebruiken.
Niet elke stervende doorloopt het stervensproces even rustig. Super mooi is het dan ook dat in het boek de homeopathische verdunning van Monnikskap ter sprake komt voor wanneer er onrust is en angst voor de dood. Ook de bloesemremedie van Hulst of Sleedoorn kan soms veel betekenen in de laatste levensfase.
Aan de nabestaanden wordt ook gedacht in dit boek. Zo beschrijft Aukje Moerrasspirea die zachtheid en troost biedt. Of thee van het Madeliefje, een thee die troost schenkt.
In het boek staat een recept voor sleedoornlikeur, een likeur die gedronken kan worden om de dode te eren.
Gele Lis verwerken in een rouwboeket vindt ik een mooi idee om te onthouden. Deze bloem staat namelijk symbool voor de eeuwige staat van de ziel.
Het vergeet-mij-nietje komt uiteraard ook ter sprake. Zij staat voor eeuwige liefde, liefde die de dood overstijgt. Wij zullen nooit vergeten hoe er spontaan vergeet-mij-nietjes bij ons in de tuin ontstonden nadat onze Golden Retriever Sella naar gene zijde was gegaan. Inmiddels verschijnen zij al een jaar of 10
Het meest geraakt ben ik over Kamille (Chamomilla matricaria) en het Madeliefje. Kamille is namelijk mijn jaarkruid in de jaaropleiding tot Kruidenvrouw. Een van de teksten die ik geschreven heb over Echte Kamille gaat over Kamille in de kraamtijd. Dan nu te lezen over Kamille rondom sterven, maakt de cirkel zo mooi rond. In de palliatieve zorg wordt Kamille ingezet om pijn, angst en onrust te verlichten. Ja, daar is zij zo geschikt voor. Ik noem Kamille altijd groots in haar zachtheid.
Wist je dat de Egyptenaren Kamille gebruikten tijdens hun mummificatieprocessen? En dat Lavendel vroeger werd ingezet om de geur van de overledene te maskeren.
Om terug te komen op waarom het Madeliefje mij zo aansprak, omdat dit een prachtig kinderkruid is dat bij kinderziekten kan worden ingezet. Daarnaast is het een mooi kruid om te gebruiken rondom het sterven en begraven van een kind. Zo kan er voor het kind een mooie bloemenkrans gemaakt worden tijdens het afleggen. Madeliefjes kunnen uitgestrooid worden over het graf. Toen ik dat las kon ik echt al voor mij zien hoe klasgenootjes of siblings van het overgegane kind deze zouden uitstrooien.
Prachtig om in het boek te lezen over bepaalde oude gebruiken. Deze spreekt mij bijvoorbeeld erg aan, de graftroon gemaakt van beukenhout omwonden met dennentakken. Deze werd op een graf geplaatst en herinnerde de levenden eraan dat het leven oneindig is en de dood slecht een transitie.
Het boek bevat prachtige foto’s en tekeningen er valt echt een hoop moois over dit boek te vertellen, maar misschien moet je het maar gewoon lezen 🙂
Karin Maria Eschweiler-Buys
Met veel interesse en plezier heb ik dit boek ingekeken, nageslagen en gelezen om te ervaren wat het me te zeggen had. Ik herken veel vanuit mijn eigen ervaring rond stervenden en uit mijn boek ‘De weg tussen leven en dood’. Aukje vult tegelijk voor mij veel aan vooral met de kruiden en planten en uit de druïdische traditie.
Graag wil ik er één belichten, de Taxus als grensbewaker op begraafplaatsen. ’s Winters heb ik soms de neiging om bij die boom voedsel neer te zetten voor de doden.
Het boek roept verre herinneringen op aan oude tijden toen we de betekenis van kruiden nog bewust hadden.
Mooi ook de weerspiegelingen in bomen en planten die met hun takken naar de aarde buigen en al wortelend nieuwe loten maken en zo de dood en het leven beiden laten zien.
Het loslaten al bij leven op aarde sprak me aan, wordt mooi helder geschreven met de link naar de jaarfeesten.
Nieuw voor mij en tegelijk logisch is dat sterven tegen de klok ingaat, net zoals een heilige cirkel opgeheven wordt.
Elementen geven nog meer helderheid over in welke fase een stervende zich bevindt, hoewel ik ook heb ervaren dat het bij ieder mens in een andere volgorde kan gaan. Met op het laatst ether als de ziel vrijkomt, raakt me.
Fijn dat beschreven wordt dat in een rituele voorbereiding de intentie en de heilige ruimte heel belangrijk zijn. Herkenbaar dat er dan verbinding ontstaat tussen de zichtbare en de onzichtbare werelden.
Helder hoe de vorm wordt beschreven van ceremonies en zalvingen.
Nieuw en leerzaam voor mij is de rituele stervenswake als mogelijkheid op die manier. Doet me denken aan de katholieke zalving, maakt me blij dat iedere traditie op eigen wijze hetzelfde doel dient.
Ontroerend hoe de geest kan worden aangesproken voordat men gaat afleggen.
Prachtige mogelijkheden over uitvaartceremonies gedragen door de elementen.
Dan nog de mooie kruidige grafgiften en hoe te herdenken.
Kortom een heel mooi gedragen en praktisch naslagwerk over sterven in het licht van kruiden en planten, waarbij het energetisch onzichtbare voelbaar wordt tijdens het lezen.
Immia Schellevis, Auteur van ‘De weg tussen leven en dood’
